İsim Kökü İle Fiil Kökü Arasındaki Fark

Bu yazımızda sizlere iki sorunun yanıtını vereceğiz: Kelimenin kökü nasıl bulunur, yanıtını vereceğimiz ilk soru olacak, sonrasında da isim kökü ile fiil kökü arasındaki fark nedir sorusunun yanıtını gözden geçireceğiz. Kökleri genellikle isim kökü, ve fiil kökü olarak ayırıyoruz; ancak, kelimenin kökü nasıl bulunur, isim kökü ile fiil kökü arasındaki fark nedir, genellikle bulmakta zorlanıyoruz. Bu nedenle, gelin bilgileri gözden geçirelim…

Kelimenin Kökü Nasıl Bulunur?

Bir kelimenin, anlam bütünlüğü bozulmamış en küçük haline kök diyebiliriz. Bu anlamda, kelimenin kökünü bulmak için, kelimenin cümle içerisinde hangi anlamda geçtiğine bakmamız gerekmektedir. Türkçe’mizde aynı kelimenin birden çok anlamı bulunabilir. Bu nedenle, kelimenin kökünü bulmak için, hangi cümlenin içerisinde geçtiğini gözden geçirmeli, anlamını değerlendirmeliyiz. Durumu örneklendirelim…

• Bebek o kadar güzeldi ki, etrafına gülücükler saçıyordu…
Şimdi buradaki “Gülücük” kelimesinin kökünü bulalım…
Gülücük kelimesi Gülmek eyleminden türemiştir.
Bu nedenle gülücük kelimesinin kökü Gülmek olarak belirtilebilir.

• Kedinin sesi diğer sokaktan bile duyulıyordu…
Buradaki “Kedinin” kelimesinin kökünü bulalım.
Sözü edilen bir kedidir. “nihn” eki atıldığında kalan kedi kelimesi daha küçük parçaya bölünemez.
Bu nedenle kedinin kelimesinin kökü kedi’dir.

• Onları konuşurlarken duydum…
Bu cümledeki “Konuşurlarken” kelimesinin kökünü bulalım.
Konuşurlarken kelimesi, Konuşmak kelimesinden türemiştir.
Konuşmak kelimesi daha küçük bir parçaya bölünemez.
Bu nedenle konuşurlarken kelimesinin kökü konuşmak’tır.

İsim Kökü İle Fiil Kökü Arasındaki Fark Nedir?

İsim kökü ile fiil kökü arasındaki fark, çok kısa şekli ile, isim kökünün “mek” “mak” eki alamamasından kaynaklanmaktadır. Ancak, biraz önce de belirtmiş olduğumuz gibi Türkçe kelimeler birden çok anlamda kullanılabilir. Bu nedenle bir kelimenin isim kökü mü, fiil kökü mü olduğunu anlamak için yine, kelimenin içerisinde geçtiği cümleye bakmak gerekir.

İsim kökü, mek, mak mastar eklerini almaz; bununla birlikte fiil kökü mastar halindedir. Zaten aradaki fark da budur. Ancak bu noktada cümlelerle birlikte örnekleri birlikte gözden geçirelim, ve birlikte, kökleri birbirinden ayıralım…

-Bebek etrafına gülücükler saçıyordu…
-Babam anneme aldığı gülü verdi.
Bu iki cümlede geçen gül kelime kökü, gülücük kelimesinde fiil köküdür. Gülü kelimesinde de isim köküdür. Gülücük kelimesi Gülmek fiilinden türemiştir. Babanın anneye aldığı gül ise çiçek olması dolayısı ile isim köküdür. İsim kökü sadece isim değil, aynı zamanda sıfat, zamir, bağlaç da olabilir…

-Kadın komşusuna çok ah etmişti
-Arkadaşım bağlama kursuna gidiyor
Bu cümlelerin ilkinde geçen “Ah” kelimesi beddua anlamında kullanılmıştır; ve mek, mak eklerinden birini almadığı için de isim köküdür. İkinci cümlede geçen bağlama kelimesi ise, bağlamak fiilinden türememiştir. Bağlama bir müzik aletidir. Ve bu nedenle tek başına bir kelime köküdür. İsim kökü olarak değerlendirilir.

-Küçük çocuk köpekten kaçıyordu
-Sınavda kaçıncı oldun?
İlk cümlede geçen kaçıyordu kelimesi, kaçmak fiilinden türemiştir, yani fiil köküdür. İkinci cümlede geçen Kaçıncı kelimesi ise Kaç sorusundan türemiştir, buradaki kaç isim köküdür.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica Gizlilik Politikaları